Leren, leiderschap en de kracht van ervaring
Hoe het Dobby-effect ontstond
Sommige ideeën ontstaan niet achter een bureau. Ze groeien gewoon, vaak voordat je het doorhebt.
Toen mijn zoon nog klein was, waren we allebei enorme Harry Potter-fans. We hebben de films ontelbare keren samen gekeken. Van alle personages is Dobby me het meest bijgebleven. Niet omdat hij grappig was, maar vanwege de reis die hij heeft gemaakt. Je ziet een huiself die zijn hele leven anderen heeft gediend, zichzelf strafte telkens als hij dacht dat hij iets verkeerds had gedaan en nauwelijks op zijn eigen oordeel vertrouwde. Dan verandert alles, op het moment dat hij bevrijd wordt. Vanaf dat moment veranderen niet alleen zijn daden, maar ook wie hij de moed heeft om te worden.
Jaren later ging ik op zoek naar een Golden Retriever. Nog voordat het nestje geboren was, wist ik al dat ik mijn toekomstige hond wilde betrekken bij leiderschapsworkshops. Niet als een gimmick of een attractie, maar omdat ik ervan overtuigd was dat een hond mensen iets kon laten ervaren wat geen enkele presentatie of managementboek ooit zou kunnen. Toen de fokker me vertelde dat het nest een Harry Potter-thema zou krijgen, was de keuze snel gemaakt. Mijn puppy zou Dobby gaan heten.
Als ik erop terugkijk, denk ik dat dat het moment was waarop het Dobby-effect ontstond. Niet als een model of een methode, maar als een idee. Een gevoel dat er iets unieks schuilt in de band tussen een mens en een hond. Iets dat ons helpt onszelf, anderen en leiderschap vanuit een ander perspectief te bekijken. Pas veel later groeide dat idee uit tot de workshops, het boek en de Dobby Effect Brain Concepts die je op deze website zult ontdekken.
Het Dobby-effect vanuit psychologisch perspectief
De term ‘Dobby-effect’ wordt ook in de psychologie gebruikt. In 2009 introduceerden de Nederlandse psychologen Rob Nelissen en Marcel Zeelenberg deze naam in het wetenschappelijke tijdschrift Emotion. Ze onderzochten wat er gebeurt als mensen zich schuldig voelen, maar geen kans hebben om hun fout goed te maken. Uit hun onderzoek bleek dat mensen zich in zulke situaties soms bewust dingen ontzeggen of zichzelf zelfs straffen. De onderzoekers noemden dit het Dobby-effect, naar de huiself Dobby uit de Harry Potter-verhalen, die zichzelf strafte als hij dacht dat hij iets verkeerds had gedaan.
Sindsdien wordt de term regelmatig gebruikt in onderzoeksartikelen en populaire psychologieartikelen over schuldgevoel, boetedoening en zelfbestraffing. De oorspronkelijke betekenis van het Dobby-effect heeft dus te maken met de negatieve gevolgen van schuldgevoel als er geen mogelijkheid is om het goed te maken. Vanuit die oorsprong draaien we het in ons Dobby-effect bewust om. We richten ons niet op wat mensen tegenhoudt, maar juist op wat er gebeurt als mensen, net als de huiself Dobby, de ruimte krijgen om te groeien, initiatief te nemen en hun eigen kracht te ontdekken.
De kernprincipes van het Dobby-effect
Het Dobby-effect is uitgegroeid tot veel meer dan alleen een verhaal over een hond of een personage uit Harry Potter. Tegenwoordig is het een op ervaringen gebaseerde benadering van ervaringsgericht leren, intuïtief leiderschap en persoonlijke ontwikkeling.
De kern van het Dobby-effect wordt gevormd door vijf terugkerende elementen.
- We versterken de onderliggende hersenmechanismen die van invloed zijn op hoe we leren, samenwerken en leiding geven.
- We moedigen mensen aan om te experimenteren en te ontdekken wat echt voor hen werkt, in plaats van het recept van iemand anders te volgen.
- We ontwikkelen nieuwe patronen door buiten de werkcontext te oefenen, waardoor het makkelijker wordt om nieuw gedrag toe te passen wanneer het er echt toe doet.
- We verkennen verschillende manieren om te leren en te veranderen door ervaring, in plaats van alleen via theorie.
- En tot slot gebruiken we bekende modellen, kaders en praktische hulpmiddelen in een onbekende omgeving, waardoor mensen er met een frisse blik naar kunnen kijken en nieuwe inzichten kunnen opdoen.
We gaan elk van deze elementen in aparte blogposts bespreken. Samen vormen deze blogposts de basis van het positieve Dobby-effect zoals wij dat zien.
- Concepten over de hersenen verdiepen
- Ontdek wat voor jou werkt
- Ontwikkel nieuwe patronen buiten je werk om
- Experimenteer met leren en verandering
- Ontdek modellen, raamwerken en tools door er zelf mee aan de slag te gaan
EN 
NL 
DE 
FR 